Pacely
← Terug naar artikelen

10 mei 2026

Wat is je basisniveau? — de slechte-dag-vloer onder je herstel

  • basisniveau
  • pacing
  • ergotherapie
  • opbouw

Je basisniveau is het getal onder pacen: de hoeveelheid activiteiten die je op een slechte dag aankan zonder dat het je daarna slechter maakt. Voor veel mensen ligt dat getal lager dan ze verwachten, en het tempo waarop je vanaf daar opbouwt voelt aanvankelijk te traag om iets te bereiken. Dit artikel legt uit waarom dat zo is en hoe je je basisniveau samen met een ergotherapeut kunt vinden.

Een korte recap: wat pacen is en waarom het bestaat, staat in Wat is pacen?. Hier ligt de focus op het getal dat eronder ligt.

Revalidatiearts Paulien Goossens van Merem gaf in 2021 op revalidatie.nl een definitie die de Nederlandse pacing-praktijk sindsdien aanhoudt:

Behandelaars kunnen het beste adviseren om eerst terug te gaan naar hun basisniveau. Dat is de hoeveelheid activiteiten die iemand op een slechte dag kan doen zonder een toename van klachten.

— dr. Paulien Goossens, revalidatiearts (Merem)

Twee dingen vallen op in die zin. Het eerste: het basisniveau is niet wat je gemiddeld aankan en niet wat je op een goede dag aankan. Het is wat een slechte dag verdraagt zonder dat je je daarna slechter voelt — een vloer, geen plafond. Het tweede: het criterium is "zonder een toename van klachten", niet "wat ik nog net trek". Wat ergens-tussenin voelt, telt niet als binnen je basisniveau.

Internationaal wordt soms een soepelere definitie gehanteerd. World Physiotherapy beschrijft basisniveau als "wat je vrij gemakkelijk kunt doen op een goede dag en wat je maximaal kunt doen op een slechte dag." De Nederlandse revalidatietraditie houdt de strengere slecht-dag-vloer aan. Welke definitie het beste bij jou past is een gesprek voor je behandelaar; dit artikel volgt verder de strengere lezing van Goossens en Merem.

Voor de meeste mensen ligt dat getal lager dan ze verwachten — en vaak lager dan wat ze op een gemiddelde dag doen zonder erbij stil te staan. Dat is geen toeval. Goossens noemt het tempo van opbouw vanuit dat lage basisniveau "onvoorstelbaar traag" en schrijft erbij dat revalidanten het vaak frustrerend vinden, "totdat ze merken dat het echt werkt." De Hersenstichting verwoordt waar die frustratie vandaan komt:

Op een goede dag moet je niet veel meer doen dan op een slechte of een gemiddelde dag. Zo voorkom je een dip. Dat voelt raar en alsof je je best niet doet.

— Hersenstichting, antwoord op vraag 5

Dat raar voelt, hoort erbij. Pacen vraagt je om je dagelijkse plafond te leggen op wat je op je slechtste dag aankan, ook als je je beter voelt. Niet omdat het beter-voelen niet mag, maar omdat de terugslag die volgt op een te volle goede dag dat plafond opnieuw kan verlagen — en je dan weer verder weg bent dan voordat je iets extra deed.

Hoe vind je je basisniveau? Goossens en Merem adviseren beide om dat samen met een ergotherapeut te doen. Merem stelt het concreet:

Bij sommige patiënten worden de klachten na trainen erger. Bij deze patiënten adviseren wij om samen met een ergotherapeut het basis energieniveau vast te stellen. En om vanuit dit (vaak lage) niveau voorzichtig op te bouwen.

— Merem Medische Revalidatie

Een ergotherapeut werkt met instrumenten die je zelf lastig in je eentje opstelt — de activiteitenweger en de activiteitenmonitor, bijvoorbeeld, waarmee je per dag bijhoudt wat je deed en hoe je je daarna voelde. Uit dat dagboek komt geleidelijk een patroon naar voren: welke combinatie van activiteiten je op slechte dagen nog net verdraagt zonder verergering. Dat patroon is een werkbare schatting van je basisniveau om mee te starten.

Je basisniveau staat niet vast — maar het bijstellen ervan is werk voor je behandelaar, niet voor jou alleen. Pacely is bedoeld om je dag te volgen en patronen zichtbaar te maken; de eventuele verschuiving van het basisniveau zelf hoort thuis in het gesprek met je ergotherapeut of fysiotherapeut, die het patroon over weken meeleest.

De Nederlandse revalidatietraditie hanteert hiervoor een vuistregel van Goossens: na drie aaneengesloten goede dagen kan een professional het basisniveau met twintig procent verhogen. Die rekenregel staat verder uitgewerkt in De twintig-procent-regel — als gereedschap voor de begeleiding, niet als doe-het-zelf-recept.

Internationaal is het advies voorzichtiger. World Physiotherapy schrijft dat opbouw alleen "zeer geleidelijk" en "samen met je fysiotherapeut" zinvol is wanneer de klachten verminderen, en sluit zijn folder af met de stelling dat gedoseerde opbouwende oefentherapie niet gebruikt mag worden zolang klachten na inspanning verergeren. MEAction wijst op een groot onderzoek waarin "ongeveer tachtig procent van de mensen met ME geen voordeel ondervond of juist significant verslechterde op geleidelijke opbouwende oefenprogramma's", en herinnert eraan dat sommige ME-patiënten een progressief ziekteverloop hebben — basisniveau-verhogen is niet voor iedereen haalbaar. Welke kant het voor jou opgaat, is iets dat je samen met je behandelaar leest uit wat je dag laat zien.

Tot slot: een basisniveau alleen is niet genoeg. Het moet ook bewaakt worden, en dat lukt het beste als je weet hoe jouw lichaam de eerste tekenen van overbelasting signaleert. Dat verschilt per persoon — daarover gaat Je herkenbare waarschuwing.

Over dit artikel

Pacely deelt observaties uit publiek beschikbare bronnen. We zijn niet de bron en we geven geen medisch advies. Heb je vragen over je eigen herstel? Neem contact op met je huisarts, revalidatiearts of ergotherapeut.

Bronnen